Babylon – thành phố lớn và giàu có nhất thế giới cổ đại

Babylon là một thành phố cổ nằm bên sông Euphrates, thuộc khu vực Iraq ngày nay. Từ một thị trấn nhỏ của người Amorite vào khoảng thiên niên kỷ thứ 2 TCN, Babylon dần phát triển thành trung tâm chính trị và văn hóa lớn của Lưỡng Hà. Dưới triều vua Hammurabi, thành phố trở thành trái tim của một đế chế rộng lớn và để lại bộ luật nổi tiếng trong lịch sử.

Sau nhiều lần suy tàn và phục hưng, Babylon đạt đỉnh cao huy hoàng vào thời Tân Babylon với những công trình vĩ đại như Cổng Ishtar và Vườn Treo Babylon. Cuối cùng, thành phố bị suy yếu sau khi bị Đế quốc Ba Tư chinh phục vào năm 539 TCN.

Timeline

• c. 1894 TCN – Vương triều Amorite lập nên Vương quốc Babylon.
• 1792–1750 TCN – Triều đại vua Hammurabi, Babylon trở thành cường quốc lớn ở Lưỡng Hà.
• 1595 TCN – Babylon bị người Hittite tấn công và cướp phá.
• c. 1531–1155 TCN – Thời kỳ Kassite cai trị Babylon.
• 626 TCN – Nabopolassar khởi lập Đế quốc Tân Babylon.
• 605–562 TCN – Triều vua Nebuchadnezzar II, Babylon đạt đỉnh cao quyền lực và kiến trúc.
• 539 TCN – Đế quốc Ba Tư của Cyrus Đại đế chinh phục Babylon.
• Thế kỷ 3 TCN trở đi – Thành phố dần suy tàn và bị bỏ hoang.

Babylon nằm ở trung tâm vùng Lưỡng Hà (Mesopotamia) – khu vực giữa hai con sông Tigris và Euphrates, nơi thường được gọi là “cái nôi của văn minh”. Nhờ vị trí chiến lược trên tuyến thương mại và nguồn nước dồi dào, Babylon nhanh chóng phát triển thành một đô thị quan trọng.

Điều kiện tự nhiên và cư dân Lưỡng Hà cổ đại

Giữa khu vực Tây Á có 2 con sông lớn – Sông Tigris và sông Euphrates – bắt nguồn từ miền rừng núi Armenia chảy xuôi bên nhau, rồi cùng đổ ra vịnh Persian (Vịnh Ba Tư). Vùng bình nguyên nằm giữa 2 sông đó – ở hạ và trung lưu – thường được gọi […]

Văn minh Sumer: cái nôi của văn minh nhân loại

Hơn 5.000 năm trước, Nền văn minh Sumer ra đời tại vùng đất giữa hai con sông Tigris và Euphrates, con người lần đầu tiên xây dựng những thành phố, phát minh ra chữ viết, tạo nên luật pháp, và hình thành nhà nước có tổ chức.

Thời kỳ Hammurabi

Sự trỗi dậy thực sự của Babylon bắt đầu dưới triều vua Hammurabi (1792–1750 TCN). Ông chinh phục nhiều thành bang lân cận và thống nhất phần lớn miền nam Mesopotamia. Thành tựu nổi tiếng nhất của Hammurabi là Bộ luật Hammurabi – một trong những hệ thống luật pháp thành văn sớm nhất của thế giới, khắc trên bia đá với nguyên tắc nổi tiếng: “mắt đền mắt, răng đền răng”.

Hammurabi – Vị vua đặt nền móng cho luật pháp thành văn cổ đại

Gần 4.000 năm trước, khi nhiều vùng trên thế giới vẫn sống theo luật lệ truyền miệng, một vị vua ở Lưỡng Hà đã cho khắc hàng trăm điều luật lên đá để mọi người đều có thể nhìn thấy. Tên của ông là Hammurabi – người đã tạo ra một trong những bộ luật thành văn sớm và nổi tiếng nhất trong lịch sử nhân loại.

Giai đoạn biến động

Sau khi Hammurabi qua đời, Babylon suy yếu và bị nhiều thế lực xâm lược. Người Hittite từng cướp phá thành phố vào năm 1595 TCN. Sau đó, triều đại Kassite cai trị Babylon trong nhiều thế kỷ, giúp thành phố ổn định và tiếp tục phát triển.

Thời Tân Babylon – kỷ nguyên huy hoàng

Babylon đạt đến đỉnh cao vào thế kỷ 7–6 TCN dưới Đế quốc Tân Babylon. Vua Nebuchadnezzar II biến thành phố thành một trong những đô thị tráng lệ nhất thế giới cổ đại.

Đế chế Babylon

Đế chế Babylon là một trong những đế chế vĩ đại của Lưỡng Hà cổ đại, nổi tiếng với Bộ luật Hammurabi, thành phố Babylon tráng lệ và các công trình huyền thoại như Vườn Treo Babylon.

Những công trình nổi bật gồm:

• Cổng Ishtar – cổng thành hoành tráng trang trí bằng gạch men xanh và hình rồng, bò thần.
• Đại lộ Processional Way – con đường nghi lễ dẫn vào trung tâm thành phố.
• Vườn Treo Babylon – kỳ quan thế giới cổ đại, được cho là xây dựng để làm hài lòng hoàng hậu.

Babylon lúc này không chỉ là trung tâm chính trị mà còn là trung tâm học thuật với những nhà thiên văn học, toán học và học giả nổi tiếng.

Sự kiện nổi bật

• Ban hành Bộ luật Hammurabi – đặt nền tảng cho nhiều hệ thống pháp luật sau này.
• Xây dựng Vườn Treo Babylon – một trong bảy kỳ quan thế giới cổ đại (dù còn tranh luận về vị trí và sự tồn tại).
• Nebuchadnezzar II chinh phục Jerusalem (586 TCN) – sự kiện dẫn đến cuộc “Lưu đày Babylon” của người Do Thái.
• Cyrus Đại đế chiếm Babylon (539 TCN) – kết thúc độc lập của thành phố.

Nhân vật nổi bật

• Hammurabi – vị vua vĩ đại của Babylon cổ, nổi tiếng với bộ luật Hammurabi.
• Nebuchadnezzar II – vị vua quyền lực nhất của Đế quốc Tân Babylon, người xây dựng nhiều công trình lớn.
• Nabopolassar – người sáng lập Đế quốc Tân Babylon.
• Cyrus Đại đế – vua Ba Tư chinh phục Babylon năm 539 TCN.

Di sản

Thế kỷ 6 TCN, Babylon là một trong những thành phố lớn và giàu có nhất thế giới cổ đại, với dân số có thể lên tới hàng trăm nghìn người.

Sau khi bị Ba Tư chinh phục, Babylon dần mất vị thế chính trị. Khi Alexander Đại đế chiếm vùng này vào năm 331 TCN, thành phố vẫn còn quan trọng nhưng đã bắt đầu suy giảm. Sau đó, các trung tâm mới được xây dựng khiến Babylon dần bị bỏ hoang.

Babylon để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử nhân loại:

• Bộ luật Hammurabi ảnh hưởng lớn đến tư tưởng pháp luật.
• Thành tựu thiên văn và toán học Babylon đặt nền tảng cho khoa học sau này.
• Thành phố trở thành biểu tượng trong nhiều tôn giáo và văn hóa, đặc biệt trong Kinh Thánh.

Ngày nay, tàn tích Babylon nằm gần thành phố Hillah (Iraq) và được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới.