Có thời điểm trong thế kỷ VII TCN, Nineveh là một trong những thành phố lớn và giàu có nhất thế giới. Những bức tường khổng lồ, cung điện tráng lệ và thư viện khổng lồ khiến nơi đây trở thành trái tim của đế chế Assyria.
Mục lục
Tóm tắt
Nineveh là thủ đô nổi tiếng của Assyria cổ đại, nằm bên bờ đông sông Tigris, gần thành phố Mosul (Iraq) ngày nay. Thành phố này phát triển mạnh đặc biệt trong thời kỳ Đế quốc Tân Assyria (thế kỷ VII TCN).
Dưới thời vua Sennacherib và Ashurbanipal, Nineveh trở thành một siêu đô thị với tường thành dài hàng chục km, nhiều cung điện và khu vườn lớn. Thành phố cũng nổi tiếng với Thư viện Ashurbanipal, một trong những thư viện cổ lớn nhất thế giới.
Năm 612 TCN, Nineveh bị liên minh Babylon và Media phá hủy, đánh dấu sự sụp đổ của đế chế Assyria.
Timeline
Khoảng 3000 TCN
- Nineveh đã tồn tại như một khu định cư cổ ở Mesopotamia.
Thế kỷ 14–9 TCN
- Thành phố phát triển dưới thời các vua Assyria nhưng chưa phải thủ đô.
705–681 TCN (Sennacherib)
- Nineveh được mở rộng và trở thành thủ đô chính của Assyria.
668–627 TCN (Ashurbanipal)
- Thành phố đạt đỉnh cao quyền lực và văn hóa.
612 TCN
- Nineveh bị phá hủy bởi liên minh Babylon và Media.
Từ thành phố cổ đến thủ đô đế quốc
Nineveh là một trong những thành phố cổ nhất của vùng Lưỡng Hà. Trong nhiều thế kỷ đầu, nó chỉ là trung tâm tôn giáo thờ nữ thần Ishtar.
Khi đế chế Assyria mở rộng, các vua bắt đầu biến Nineveh thành trung tâm chính trị và quân sự.
Sennacherib và siêu đô thị Nineveh
Vua Sennacherib (705–681 TCN) đã biến Nineveh thành một trong những thành phố vĩ đại nhất thời cổ đại.
Ông cho xây dựng:
- tường thành dài khoảng 12 km
- hơn 15 cổng thành lớn
- cung điện khổng lồ gọi là “Cung điện không đối thủ”
- hệ thống kênh dẫn nước dài hàng chục km
Nineveh lúc đó có thể có hơn 100.000 dân, rất lớn đối với thế giới cổ đại.
Thư viện Ashurbanipal
Dưới thời vua Ashurbanipal, Nineveh trở thành trung tâm học thuật lớn.
Thư viện của ông chứa:
- khoảng 30.000 bảng đất sét
- văn bản khoa học, tôn giáo, lịch sử
- các tác phẩm văn học như Sử thi Gilgamesh
Nhờ các bảng đất sét này mà ngày nay các nhà khảo cổ hiểu rõ hơn về văn minh Lưỡng Hà.
Sự kiện nổi bật
Xây dựng cung điện Sennacherib
- Một trong những cung điện lớn nhất thế giới cổ.
Phát triển thư viện Ashurbanipal
- Bộ sưu tập văn bản lớn nhất của Lưỡng Hà.
Trận vây hãm Nineveh (612 TCN)
- Liên minh Babylon và Media bao vây và phá hủy thành phố.
Di sản
Khoảng 650 TCN, Nineveh là thủ đô của đế chế lớn nhất thế giới lúc đó. Là trung tâm chính trị, quân sự và văn hóa của Assyria.
Sau khi vua Ashurbanipal qua đời, đế chế dần suy yếu. Liên minh Babylon và Media tấn công Nineveh và phá hủy thành phố năm 612 TCN.
Ngày nay, tàn tích Nineveh là một trong những địa điểm khảo cổ quan trọng của Iraq. Những khám phá tại đây giúp:
- giải mã chữ hình nêm (cuneiform)
- hiểu rõ lịch sử Assyria và Mesopotamia
- phục hồi nhiều tác phẩm văn học cổ đại.