Năm 587 TCN, Jerusalem — trung tâm tôn giáo và chính trị của người Do Thái cổ đại — bị quân Babylon san phẳng sau một cuộc vây hãm khốc liệt. Đền thờ Solomon, biểu tượng linh thiêng nhất của dân tộc, bị phá hủy. Sự kiện này không chỉ chấm dứt một vương quốc mà còn mở đầu cho thời kỳ lưu đày Babylon, một bước ngoặt định hình lịch sử Do Thái và tôn giáo phương Tây.
Tóm tắt
Cuộc vây hãm Jerusalem năm 587 TCN (thường được các học giả hiện đại định niên đại 587 hoặc 586 TCN) do vua Nebuchadnezzar II của Đế chế Tân Babylon tiến hành nhằm trấn áp cuộc nổi dậy của Vương quốc Judah. Sau nhiều tháng bị phong tỏa, thành phố thất thủ, bị phá hủy gần như hoàn toàn; vua Zedekiah bị bắt, giới tinh hoa bị lưu đày sang Babylon. Sự kiện này đánh dấu sự kết thúc của Vương quốc Judah độc lập.
Bối cảnh lịch sử
Sự trỗi dậy của Babylon
Vào cuối thế kỷ VII TCN, Babylon trở thành siêu cường sau khi đánh bại Assyria. Các vương quốc nhỏ ở Levant, trong đó có Judah, buộc phải thần phục.
Judah giữa hai cường quốc
Judah nằm giữa Babylon và Ai Cập — hai thế lực cạnh tranh. Khi Ai Cập khuyến khích nổi dậy chống Babylon, vua Zedekiah của Judah đã phản bội cam kết với Babylon, dẫn đến phản ứng quân sự mạnh mẽ.
Các cuộc trừng phạt trước đó
Babylon từng chiếm Jerusalem năm 597 TCN, đưa một phần dân cư và vua Jehoiachin đi lưu đày. Zedekiah được dựng lên làm vua chư hầu nhưng sau đó nổi dậy, gây ra cuộc vây hãm cuối cùng.
Diễn biến chính
Bao vây và phong tỏa
Quân Babylon bao vây Jerusalem khoảng 18–30 tháng. Thành phố bị cô lập hoàn toàn, nguồn lương thực cạn kiệt, dẫn đến nạn đói nghiêm trọng.
Sụp đổ tường thành
Sau thời gian dài chống cự, tường thành bị phá vỡ. Quân Babylon tràn vào thành phố.
Phá hủy toàn diện
- Đền thờ Solomon bị đốt cháy
- Cung điện và các công trình lớn bị phá hủy
- Tường thành bị san bằng
- Dân cư bị giết, bắt hoặc lưu đày
Số phận của vua Zedekiah
Zedekiah chạy trốn nhưng bị bắt. Theo các nguồn cổ, ông bị buộc phải chứng kiến các con mình bị xử tử rồi bị chọc mù mắt trước khi bị đưa sang Babylon.
Nhân vật và lực lượng tham gia
Babylon
- Vua Nebuchadnezzar II — một trong những nhà chinh phạt vĩ đại của Cận Đông cổ đại
- Quân đội Babylon — lực lượng tinh nhuệ với kinh nghiệm công thành
Judah
- Vua Zedekiah — vị vua cuối cùng của Judah
- Dân cư Jerusalem — vừa là lực lượng phòng thủ vừa là nạn nhân chính
Nhân vật tôn giáo
- Tiên tri Jeremiah (Giêrêmia) — theo truyền thống Do Thái-Kitô giáo, ông cảnh báo rằng sự sụp đổ là hình phạt thiêng liêng vì bất tuân
Kết quả
- Vương quốc Judah chấm dứt tồn tại
- Jerusalem bị phá hủy gần như hoàn toàn
- Đền thờ thứ nhất bị tiêu diệt
- Giới tinh hoa, thợ thủ công và tầng lớp lãnh đạo bị lưu đày sang Babylon
- Người Babylon đặt một chính quyền phụ thuộc tại vùng đất này
Tác động lịch sử
Thời kỳ Lưu đày Babylon
Hàng nghìn người Judah bị đưa sang Babylon. Đây là bước ngoặt lớn trong lịch sử Do Thái:
- Tôn giáo chuyển từ thờ phượng tại Đền thờ sang nhấn mạnh Kinh luật và cộng đồng
- Hình thành bản sắc Do Thái lưu vong
- Nhiều phần của Kinh Thánh Hebrew được biên soạn hoặc chỉnh sửa trong thời kỳ này
Ảnh hưởng tôn giáo toàn cầu
Sự kiện này trở thành nền tảng cho nhiều chủ đề thần học trong Do Thái giáo và Kitô giáo: lưu đày, cứu chuộc, giao ước với Thượng Đế.
Tái thiết sau này
Năm 539 TCN, Ba Tư chinh phục Babylon và cho phép người Do Thái trở về. Đền thờ thứ hai được xây dựng, nhưng ký ức về sự hủy diệt vẫn là một trong những bi kịch trung tâm của lịch sử Do Thái.
Tranh luận niên đại
Các học giả tranh luận giữa hai mốc 587 và 586 TCN do khác biệt trong nguồn cổ và cách tính lịch, nhưng bản chất sự kiện không thay đổi.